نحوه معاینه توله سگ تازه متولد شده

سلام حالتون چطوره؟ همه چی خوبه؟ من امید محمدی هستم دانشجوی دکتری عمومی دامپزشکی و خوشحالم امروز تونستم یکم تایم پیدا کنم تا یکم رفرنس بخونم و ترجمه کنم تا براتون در خصوص معاینه توله سگ ها مطلبی رو توی سایت دامپزشکی دات کام قرار بدم.

چرا نحوه معاینه توله سگ رو بخونیم؟

خب راستش خودم به عنوان یک دانشجو دامپزشکی دغدغه اینو داشتم که آقا پس فردا اگر مطب زدم با مراجعینی که توله سگ میارن برای معاینه چی کار کنم؟ کجای توله سگ رو بررسی کنم؟ توله سگ ها چه رفلکس های حیاتی ای دارن که باید بررسی بشه؟ نواقص و بیماری های رایج شون چیه؟ و هزار تا سوال دیگه که خب تصمیم گرفتم از رفرنسی که اسمش رو انتهای نوشته براتون می نویسم این مورد رو بخونم تا هم خودم بفهمم معاینه توله سگ چجوریه هم برای شما عزیزان مطلبی نوشته باشم.

توی این مقاله “معاینه توله سگ” قراره چی یاد بگیریم؟

در این نوشته طبق رفرنس جلو میرم از وزن مناسب توله سگ و دمای مقعدی توله سگ تا رفلکس ها و مشکلات استخوانی و هر نشانه حیاتی دیگه که باید توی معاینه توله سگ ها بررسی کنیم.

دقت به لحظه ورود پت و صاحب کیس

پدرم که پزشک هستن همیشه میگه در مطب وقتی بیمار وارد میشه همون لحظه اول بیماریش رو میشه تشخیص داد!! مثلا یه پیرزن رو که کمرش رو گرفته و میاد داخل!! خب معلومه یعنی کمرش مشکلی داره که باید تشخیص بعدی رو ریز تر بدیم و بررسی کنیم. منه دانشجو دامپزشکی هم عقلم به این قد میده در نگاه اول در پت و صاحب پت دنبال دلیل باشید! از خودتون اول بپرسید که این کیس چرا اومده؟ بعد از صاحب کیس همین سوال رو بپرسید و با دقت پاسخ رو در ذهنتون تحلیل کنید. این کار باعث میشه معاینه خیلی مستقیم تر و دقیق تر بره جلو و به نظر من اکت و رفتار و نشونه های اولیه بیمار و صاحب کیس خیلی میتونه در درمان و تشخیص بیماری کمک کنه.

ایجاد یک چک لیست دقیق از هر آنچه لازمه در معاینه توله سگ بررسی بشه

چرا چک لیست معاینه به ما کمک میکنه؟ خب نظرم من اینه که بهترین روش برای یک ویزیت و معاینه حرفه ای اینه که ما از قبل یک چک لیست داشته باشیم حالا میتونه کاغذ پریت شده باشه یا نه، یک نرم افزار مدیریت بیمار که روی آیپد یا لپ تاپمونه. به این صورت که برای کیس توله سگ یک برگه نوت جدید داشته باشیم که تمام مراحل معاینه و هر آنچه لازمه که بررسی بشه که من توی این مطلب طبق رفرنس براتون مینویسم رو توش نوشته باشه و هر مرحله که جلو میریم تیک اون بخش رو بزنیم و نکات لازم رو یادداشت کنیم.
اینکار چند تا فایده داره، هم برای پرونده سازی بیمار مناسبه هم در روند درمان و تصمیم گیری هر چه بهتر ما کمک میکنه و میتونیم درمان یا پیشگیری خیلی دقیق تری داشته باشیم.

اولین قدم؛ سوالات دامپزشک از صاحب پت

فکر میکنم باید ابتدا قبل از شروع معاینه قبل از هر چیزی، از صاحب کیس هر چه که لازمه رو بپرسیم و نوت برداری کنیم یا توی سیستم وارد کنیم. سوالاتی که به ذهن من میرسه ایناس

• سگ ماده در چه وضعیتیه؟ یا در ابتدا توله سگ ها رو به عنوان فرزند پذیرفت؟
• توله سگ ها شیر مادر رو میخورن یا نه؟
• جعبه زایمان مناسب برای سگ دارید؟
• دمای توله سگ ها رو بررسی میکنید؟
• آیا توله سگ ها بعد تولد دفع ادرار و مدفوع یا مکونیوم داشتن؟
• آیا توله سگ ها آرومن و در آرامش هستن یا گریه و ناله و سر و صدای مدام دارن؟
• چرا اومدین اینجا چه مشکلی رو حس کردید که لازم دونستید بیاید دامپزشکی؟
  توله سگ ها در روز چند ساعت میخوابن؟
• دقیقا کی به دنیا اومدن؟
• و هر سوالی که به عنوان دامپزشک لازم میدونید از صاحب پت بپرسید

وزن مناسب توله سگ ها

به طور کلی حس وزنی توله ها در دست ما باید یک حس خاص باشد؛ جامد، توپر و سنگین. عدم رشد توله سگ ها بعد تولد هشداری برای هیپوترمی (سرمازدگی) و کاهش احتمال بقا یا نشانی از بیماری هاییست که باید بررسی تخصصی شوند. بنابراین کنترل وزن دقیق با ترازوی دیجیتال گرمی با دقت بالا ابتدای معاینه توله سگ ها بسیار مهم است. حتما به صاحبین پت بگید که روزی دو بار این وزن کشی و آمار نویسی رو تکرار کنند.

وزن نرمال توله سگ های تازه به دنیا آمده بعد زایمان بسته به نوع نژاد متفاوت است اما به طور کلی:

• توله سگ های نژاد کوچک: ۱۰۰-۲۰۰ گرم
• توله سگ های نژاد متوسط: ۲۰۰-۴۰۰ گرم
• توله سگ های نژاد بزرگ: ۴۰۰-۵۰۰ گرم
• توله سگ های نژاد غول پیکر: ۷۰۰ گرم و بیشتر

کاهش وزن توله سگ بعد تولد! عادی یا نشانی از مرگ؟

خب شاید از دست دادن وزن توله سگ ها برای شما نگران کننده باشه اما یه موضوعی رو باید بدونید. از دست دادن وزن بدن توله سگ های تازه متولد شده در ۲۴ ساعت اول تولد به مقدار کمتر از ۱۰% وزن بدو تولد عادیست اما اگر در ۲۴ ساعت اول توله سگ تازه متولد شده بیشتر از ۱۰% وزن بدو تولد خودشو از دست بده جای نگرانی وجود داره و هرچه سریع تر باید تحت نظر دامپزشک قرار بگیره.

بعد از روز اول یا ۲۴ ساعت حیاتی تولد فقط باید شاهد رشد وزن توله سگ ها باشیم و هرگونه کاهش وزنی نگران کنندس. به طور میانگین هر توله سگ تازه متولد شده بعد از ۲۴ ساعت ابتدایی تولد باید ۵ تا ۱۰ درصد (۵-۱۰%) وزن بدو تولد خودش رشد روزانه داشته باشه و به نوعی دیگر ۱ تا ۳ گرم به ازای هر پوند وزن نمونه سگ بالغ از همان گونه رو شاهد افزایش وزن توله سگ ها باشیم.

قانون دو برابر شدن وزن توله سگ تازه متولد شده تا ۷ – ۱۰ روزگی بعد تولد (وزن مناسب توله سگ ۷ روزه)

طبق این قانون در دامپزشکی توله سگ تازه متولد شده باید در روز هفتم تا دهم بعد از تولد وزنش دو برابر وزن بدو تولدش باشه. حالا اگر یک توله سگ نتونه تا ۷-۱۰ روزگی وزنش رو دوبرابر کنه باید تحت نظر دکتر دامپزشک قرار بگیره تا مکمل های لازم و حالا شیر خشک مکمل شده ی‌ مناسب توله سگ تازه متولد شده جهت تقویت و دریافت شیر اکسترا تر در کنار شیر مادر رو دریافت کند. عدم دستیابی به این وزن برای توله سگ های تازه به دنیا اومده نشان دهنده ی ناکافی بودن شیر مادر (hypogalactia)، ناتوانی توله سگ در خوردن شیر مادر و یا وجود یک بیماری زمینه ای است که باید حتما توسط یک دکتر دامپزشک معاینه و معالجه بشه.

بررسی دمای مقعدی توله سگ ها

دمای طبیعی مقعدی توله سگ تازه متولد شده ۳۵ تا ۳۷.۲ درجه سانتی گراد است. این دما کمی پایین تر از دمای بدن مادر توله سگ هاست.

چگونه بفهمیم توله سگ به اندازه کافی گرم است؟ (علائم سرما و هیپوترمی در توله‌ها)

یه نشونه خیلی تابلو از سرما یا گرما در توله سگ های تازه متولد شده اینه که اگر توله سگ ها سردشون باشه بهم دیگه میچسبن و اگر گرمشون باشه از هم دیگه و از مادرشون دور میشن تا گرما رو دفع کنن. کنترل دمای محیط برای مادر و توله سگ ها به قدری مهم و حیاتیه که رازه بقای توله سگ ها کنترل دمای میزان و عالیه.

هیپوترمی یا سرمازدگی در توله سگ تازه بدنیا اومده چیه؟

هیپوترمی عامل اصلی مرگ و میر در توله سگ های تازه متولد شده هست. هیپوترمی یا سرمازدگی حاصل مکانیسم نامناسب ترموگولاسیون بدن توله سگ همراه با پاسخ محدود سیستم وازوکانستریکتور به سرماست و به طور کلی به پایین آمدن دمای مقعدی توله سگ ها به زیر ۳۵ درجه سانتی گراد هیپوترمی توله سگ گفته میشود. پس بنابراین کنترل دما و ترموگولاسیون توله سگ تازه متولد شده به شدت حائز اهمیت است و باید جدی گرفته شود.

توله سگ ها مانند نوزاد انسان قادر به بالا آوردن دمای بدن با لرزیدن نیستند و آن ها نمیتوانند مانند انسان ها رگ های زیر پوست خودشون رو منقبض کنن تا خون به هسته بدن برود تا دمای بدن بالا تر رود و همین یکی از عوامل مهم ایجاد سرمازدگی و هیپوترمی در توله سگ های گوگولی ماست.

علائم ایجاد هیپوترمی و سرمازدگی در توله سگ ها

اولین علامت، ضعف و احساس درماندگی در توله سگ هاست. بی قراری، کاهش سطح هوشیاری و مهم تر از همه عدم شیر خوردن از مادر توله سگ هاست. تمام این علائم نشان از یک چرخه کشنده و بسیار خطرناک و سوق دادن توله سگ ها به دره ی مرگ است پس بنابراین باز هم تاکید میکنم کنترل دما به شدت مهمه و هرگونه علائم نگران کننده ای باید جدی گرفته بشه و به دامپزشک مراجعه شود تا توله سگ ها به حالت استیبل و طبیعی خودشون برگردن.

بیشتر بخوانید: همه چیز در مورد توله سگ تازه متولد شده، از لحظه زایمان تا چند هفتگی – پارت ۱ (زایمان تا توله سگ یک روزه)

بررسی نحوه وضعیت بدن posture توله سگ ها

حالت بدنی توله سگ ها باید دقیق بررسی شه. یه توله سگ سالم وقتی دستش می‌گیری حس می‌کنی محکم و پره نه شل و وارفته اونا وقتی آروم هستن حالت خمیده و جمع شده دارن این نشون می‌ده که عضلاتشون سالمه و قدرت کافی دارن اما اگه یه توله رو دیدی که بی‌حال افتاده و بدنش شله این یه نشونه خیلی بده و باید سریع دست به کار بشی چون اون توله داره با یه مشکل اساسی دست و پنجه نرم می‌کنه توله‌های سالم همیشه یه جون و انرژی دارن که حتی تو خواب هم مشخصه و اینو باید با معاینه لمسی حس کنی. پس بررسی اینکه حالت بدنی توله سگ ها سفت و محکمه یا شل و وارفته خیلی میتونه در تصمیمات ما حین معاینه توله سگ ها برای درمان یا بررسی بیشتر مهم باشه.

بررسی و معاینه تون عضلانی یا چگالی عضلات توله سگ

درست مثل بخش قبلی باید حس کنیم که عضلات چگالی و گرمی خوب و معقولی با توجه به نژاد و گونه سگ داشته باشه. وقتی توله رو توی دستت می‌گیری، باید یه حس محکمی داشته باشه. اگه حس کردی بدن توله سگ و عضلاتش شل و وارفته است و هیچ مقاومتی نشون نمی‌ده و انقباضات و رفلکس های عصبی-عضلانی کمه، این می‌تونه نشونه خوبی نباشه. در واقع، یه توله سالم و سرحال، حتی وقتی آرومه، عضلاتش یه حالت سفتی و جمع‌شدگی داره. اون حس “شل بودن” و بی‌حالی توی توله‌ها یه زنگ خطر جدیه که باید حتماً بهش توجه بشه و در صورت تایید شدن روند بررسی دقیق تر و آزمایشات دیگه شروع میشه.

بررسی سطح فعالیت توله سگ ها activity level

توله سگ ها ۸۰ تا ۹۰ درصد (۸۰-۹۰%) روز رو میخوابند این یه روند عادی و طبیعیه و توله سگ ها زمانی بیدار میشوند که گرسنه باشند، بیمار باشند و یا صدایی آرامش آن ها را اذیت کند. اگر توله سگی به هیچ وجه نمیخوابید یا بی قراری مداوم داشت که شک ما رو بر می انگیزید و متوجه میشدیم که شیر هم نمیخورد، این علائم مارو به سمتی می بره که به هیپوترمی ، هیپوگلیسمی و یا عفونت داشتن توله سگ ها شک کنیم. در‌کل توله سگ ها آرومند ولی خب اون تایمی که بیدار هستن با توجه به اینکه هفته های اول هنوز بینایی و شنوایی تکامل پیدا نکرده بالاخره یه آلرت بودن و هشیاری کافی رو دارن و به محرک ها پاسخ میدن.

معاینه رفلکس های توله سگ

در معاینه توله‌های تازه متولد شده ارزیابی رفلکس‌های اولیه اهمیت ویژه‌ای در سنجش سلامت سیستم عصبی اونا داره.

رفلکس راست شدن (Righting Reflex) توانایی توله سگ برای بازگشت سریع به حالت طبیعی (روی شکم) پس از قرار گرفتن بر روی پشت است که نشان‌دهنده عملکرد صحیح سیستم عصبی-عضلانیه.

رفلکس روتینگ (Rooting Reflex) پاسخ غریزی توله به لمس صورت یا پوزه خود با چرخاندن سر و باز کردن دهان به سمت منبع لمس است که برای یافتن پستان مادر حیاتی است.

در نهایت، رفلکس مکیدن (Suckling Reflex) توانایی مکیدن شیر از پستان مادر است که وجود و قدرت آن، شاخصی مستقیم از توانایی توله در تغذیه و بقا محسوب می‌شود. بررسی این سه رفلکس، اطلاعات ارزشمندی در مورد بلوغ عصبی و وضعیت کلی سلامت نوزاد ارائه می‌ده.

معاینه جمجمه توله سگ

Presence of a large, domed skull (وجود جمجمه بزرگ و گنبدی شکل): ممکن است نشانه‌ای از هیدروسفالی باشد. در معاینه فیزیکی نوزادان، لمس جمجمه برای شناسایی وجود یک شکل گنبدی و بزرگ (domed skull) اهمیت دارد. این یافته بالینی می‌تواند نشانه‌ای از هیدروسفالی باشد. هیدروسفالی یک وضعیت پاتولوژیک است که با تجمع بیش از حد مایع مغزی-نخاعی (CSF) در بطن‌های مغز مشخص می‌شود. تشخیص این حالت در نوزادان بسیار حیاتیه، زیرا فشار ناشی از این تجمع مایع می‌تواند منجر به آسیب به بافت مغز، افزایش فشار داخل جمجمه و بروز اختلالات عصبی جدی بشه.

Evidence of open fontanelle معاینه و بررسی وجود فونتانل باز

در حین معاینه جمجمه توله سگ ها، لمس و بررسی وجود فونتانل باز (open fontanelle) که به آن “ملاج” نیز گفته می‌شود، حائز اهمیت است. فونتانل، فضای غشایی نرمی است که بین استخوان‌های جمجمه قرار دارد و باید به تدریج با رشد توله بسته شود. باز ماندن این ساختار از نظر بالینی پیامدهای مهمی دارد: اولاً، آسیب‌پذیری مغز در برابر ضربه‌های فیزیکی افزایش می‌یابد؛ ثانیاً، این وضعیت غالباً با هیدروسفالی و سایر ناهنجاری‌های مادرزادی مرتبط است؛ و در نهایت، می‌تواند با بروز مشکلات و اختلالات عصبی همراه باشد. بنابراین، تشخیص به موقع این وضعیت برای مدیریت و پیشگیری از عوارض احتمالی ضروری است.

presence of fluid at one or both nostrils بررسی و معاینه وجود مایع در یک یا هر دو سوراخ بینی

در معاینه توله سگ ها، دیدن هرگونه مایع در یک یا هر دو سوراخ بینی، یک یافته بالینی مهمه که باید مورد توجه قرار بدیم. این علامت می‌تونه نشون دهنده آسپیراسیون باشد؛ وضعیتی که در آن شیر یا سایر مایعات به جای ورود به مری و دستگاه گوارش، به مجاری تنفسی و ریه‌ها کشیده می شن. آسپیراسیون یه ریسک جدی برای توله سگا هاست که می تونه به سرعت منجر به پنومونی آسپیراسیون (Aspiration Pneumonia) شود؛ یک وضعیت تهدیدکننده حیات که نیازمند مداخله فوری دامپزشکی است.

بررسی وجود ترشح از زیر پلک یک یا هر دو چشم: می‌تواند نشانه‌ای از عفونت چشم باشد!

در معاینه توله سگ های تازه متولد شده، مشاهده هرگونه ترشح از زیر پلک‌های بسته، یک علامت بالینی مهمه که نیازمند توجه فوریه. از آنجایی که پلک‌های توله‌ها در چند روز اول زندگی بسته هستند، وجود ترشح می‌تواند نشان‌دهنده یک عفونت زیر پلک، موسوم به افتالمیا نئوناتوروم (Ophthalmia Neonatorum) باشد. در صورت عدم رسیدگی به موقع، این عفونت می‌تواند به قرنیه آسیب جدی رسانده و بینایی توله سگ ها را تهدید کند. بنابراین، هرگونه ترشح چشمی باید به سرعت بررسی و درمان شود.

بررسی کیفیت پوشش مو توله سگ ها

در معاینه توله‌های تازه متولد شده، ارزیابی پوشش و کیفیت پوشش مو یک شاخص بصری مهم از سلامت عمومی آن‌هاست. یک پوشش موی کامل، نرم و درخشان نشان‌دهنده تغذیه کافی، هیدراتاسیون مناسب و وضعیت فیزیولوژیک پایدار است. در مقابل، پوشش موی نامناسب، مات، خشک یا کم‌پشت می تونه نشانه‌ای از سوءتغذیه، کم‌آبی، هیپوترمی یا یک بیماری سیستمیک زمینه‌ای باشه. بنابراین، بررسی دقیق وضعیت پوشش مو به عنوان بخشی از معاینه بالینی، به شناسایی توله‌هایی که نیاز به توجه بیشتری دارند، کمک می کنه.

وضعیت هیدراتاسیون توله سگ ها(Hydration Status)

ارزیابی وضعیت هیدراتاسیون در توله‌های تازه متولد شده یکی از مهم‌ترین بخش‌های معاینه بالینی است، اما روش‌های آن به دلیل تفاوت‌های فیزیولوژیک با سگ‌های بالغ متفاوت است. به عنوان مثال، کشش پوستی (skin turgor) که یک روش معمول برای ارزیابی کم‌آبی در بزرگسالان است، در نوزادان به دلیل وجود مقادیر زیاد چربی زیر پوستی، دقت بالایی ندارد و قابل اعتماد نیست. بنابراین، برای سنجش دقیق‌تر، از ترکیبی از روش‌های دیگر استفاده می‌شود.

روش‌های ارزیابی وضعیت هیدراتاسیون در توله سگ ها عبارتند از:

• رنگ و رطوبت غشاهای مخاطی: لثه‌های توله سالم باید مرطوب، صورتی و درخشان باشند. در معاینه، غشای مخاطی بافتی است که سطح داخلی دهان را پوشانده است. مرطوب بودن آن نشانه وجود بزاق و هیدراتاسیون کافی است. اگر لثه‌ها چسبناک (tacky) یا خشک باشند، این یک یافته بالینی مهم است که کم‌آبی را نشان می‌دهد. رنگ لثه نیز شاخصی از اکسیژن‌رسانی و پرفیوژن محیطی است؛ لثه‌های صورتی کم‌رنگ یا سفید می‌توانند علاوه بر کم‌آبی، نشان‌دهنده کم‌خونی (anemia) یا شوک (shock) باشند.
• زمان پر شدن مجدد مویرگی (Capillary Refill Time – CRT): این تست با فشار دادن آرام بر روی لثه توله انجام می‌شود تا خون از مویرگ‌ها خارج شود و سپس زمان بازگشت رنگ صورتی به حالت عادی اندازه‌گیری می‌شود. در یک توله سالم با پرفیوژن طبیعی، CRT باید کمتر از ۲ ثانیه باشد. طولانی شدن این زمان، نشان‌دهنده کاهش حجم خون در گردش (hypovolemia) و پرفیوژن ضعیف محیطی است که می‌تواند ناشی از کم‌آبی یا شوک باشد.
• بررسی وزن بدن: پایش روزانه وزن توله یک ابزار غربالگری غیرمستقیم اما بسیار دقیق برای ارزیابی وضعیت هیدراتاسیون و تغذیه است. کاهش وزن سریع پس از ۲۴ ساعت اول زندگی، که فراتر از ۱۰% کاهش اولیه طبیعی باشد، می‌تواند به طور مستقیم با از دست دادن مایعات بدن (کم‌آبی) مرتبط باشد و باید به عنوان یک هشدار جدی تلقی شود.
• بررسی وجود فرورفتگی در چشم (Enophthalmos): انوفتالموس به معنی فرورفتگی کره چشم در حفره کاسه چشم است. این یافته یک نشانه دیررس و بسیار جدی از کم‌آبی شدید در توله‌ها محسوب می‌شود. در نوزادان سالم با هیدراتاسیون کافی، چشم‌ها باید به نظر پر و برآمده باشند. هرگونه فرورفتگی در چشم باید به سرعت مورد توجه قرار گیرد و نشان‌دهنده نیاز به مداخله فوری برای جایگزینی مایعات است.

بررسی وجود هرگونه زخم و آسیب فیزیکی روی بدن توله سگ ها

در حین معاینه بالینی نوزادان، انجام یک بررسی دقیق و سیستماتیک برای شناسایی هرگونه زخم یا آسیب فیزیکی ضروری است. یک معاینه کامل شامل بازرسی بصری و لمسی تمام بدن، از جمله پنجه‌ها، دم و سر، برای یافتن بریدگی‌ها، خراشیدگی‌ها، یا علائم گازگرفتگی توسط هم‌توله‌ای‌ها یا سگ مادر است. از آنجایی که سیستم ایمنی نوزادان هنوز به طور کامل توسعه نیافته است، حتی زخم‌های سطحی نیز می‌توانند به سرعت به عفونت‌های موضعی، سلولیت یا حتی سپسیس (sepsis) تبدیل شوند. بنابراین، شناسایی زودهنگام و مدیریت مناسب زخم‌ها برای پیشگیری از عوارض جدی حیاتی است.

بررسی نقایص مادرزادی توله سگ ها(Congenital Defects)

معاینه کامل توله‌های تازه متولد شده باید شامل بررسی دقیق برای شناسایی نقایص مادرزادی باشد. دو مورد از شایع‌ترین و مهم‌ترین این نقایص، لب شکری و کام شکاف‌دار هستند که هر دو می‌توانند بر توانایی توله برای تغذیه و بقا تأثیر بگذارند.

• لب شکری (Cleft Lip): این وضعیت یک نقص مادرزادی است که در آن، لب بالا به طور کامل جوش نمی‌خورد و یک شکاف در آن ایجاد می‌شود. لب شکری معمولاً در معاینه بصری پوزه به راحتی قابل تشخیص است. اگرچه این نقص اغلب یک مسئله ظاهری و عمدتاً زیبایی محسوب می‌شود، اما در برخی موارد می‌تواند با مشکلات دیگری نیز همراه باشد. با این حال، به طور کلی، لب شکری به ندرت به خودی خود مانع از شیر خوردن موفقیت‌آمیز توله می‌شود.
• کام شکاف‌دار (Cleft Palate): این نقص بسیار جدی‌تر است و به وجود یک دهانه غیرطبیعی در سقف دهان (کام) اشاره دارد که حفره دهان را به حفره بینی متصل می‌کند. کام شکاف‌دار مهم‌ترین خطر برای بقای توله است، زیرا باعث می‌شود شیر هنگام مکیدن مستقیماً به داخل مجاری تنفسی و ریه‌ها وارد شود. این اتفاق منجر به پنومونی ناشی از آسپیراسیون (Aspiration Pneumonia) می‌شود که یک وضعیت کشنده است. معاینه کامل حفره دهان، با استفاده از یک ابزار معاینه و نور کافی، برای تشخیص این نقص حیاتی است. در صورت تشخیص، تغذیه با لوله یا جراحی ترمیمی ممکن است برای بقای توله ضروری باشد.

بیشتر بخوانید: توله سگ لب شکری و توله سگ با کام شکاف دار؛ بررسی دو بیماری مادرزادی در توله سگ های تازه متولد شده

ارزیابی باز بودن مقعد توله سگ ها(Anal Patency)

یکی از مراحل حیاتی در معاینه بالینی نوزادان، ارزیابی باز بودن مقعد (Anal Patency) است. این بررسی برای اطمینان از دفع صحیح مدفوع ضروری است. اصطلاح پزشکی برای عدم وجود یا بسته بودن مجرای مقعد، آترزی آنی (Anal Atresia) است. این وضعیت یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن، سوراخ مقعدی به طور کامل تشکیل نشده یا مسدود است. تشخیص زودهنگام این نقص حیاتی است، زیرا بدون امکان دفع، تجمع مدفوع می‌تواند منجر به مسمومیت داخلی و مرگ توله شود. بنابراین، آترزی آنی یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود که در صورت عدم اصلاح جراحی، کشنده خواهد بود.

بررسی و معاینه وجود هرگونه انحراف در ستون مهره و جناغ سینه توله سگ ها

در معاینه فیزیکی نوزادان، بررسی کامل سیستم اسکلتی-عضلانی، به ویژه جناغ سینه (sternum) و ستون فقرات (spine)، اهمیت دارد. لمس دقیق و سیستماتیک این نواحی می‌تواند هرگونه انحراف، بدشکلی یا ناهنجاری مادرزادی را آشکار سازد. ناهنجاری‌های ستون فقرات، مانند اسکولیوز یا کایفوز، می‌توانند بر توانایی حرکتی و عملکرد عصبی توله تأثیر بگذارند. همچنین، بدشکلی‌های جناغ سینه، مانند پکتوس اسکاواتوم (Pectus Excavatum)، می‌توانند منجر به فشرده شدن قفسه سینه و اختلال در عملکرد قلبی-عروقی و تنفسی شوند. تشخیص زودهنگام این ناهنجاری‌ها برای تعیین پیش‌آگهی و برنامه‌ریزی برای درمان‌های احتمالی ضروری است.

ارزیابی رنگ غشاهای مخاطی دهان توله سگ ها

ارزیابی رنگ غشاهای مخاطی دهان یک روش سریع و حیاتی برای سنجش وضعیت گردش خون و اکسیژن‌رسانی در توله‌های تازه متولد شده است. در یک توله سالم، غشاهای مخاطی باید به رنگ صورتی روشن و مرطوب باشند که نشان‌دهنده پرفیوژن محیطی و اکسیژن‌رسانی کافی است. هرگونه انحراف از این رنگ طبیعی می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل جدی باشد.

به عنوان مثال، غشاهای مخاطی کبود یا سیانوتیک (cyanotic)، یک علامت هشداردهنده بحرانی برای هیپوکسمی (hypoxemia) یا کمبود اکسیژن در خون محسوب می‌شوند و نیازمند مداخله فوری دامپزشکی هستند. همچنین، لثه‌های بسیار رنگ‌پریده یا سفید می‌توانند نشانه کم‌خونی (anemia) یا شوک (shock) باشند که هر دو وضعیت‌های تهدیدکننده حیات هستند.

بررسی و معاینه وجود انگل‌های خارجی در توله سگ ها(Ectoparasitism)

توله‌های تازه متولد شده به دلیل ضعف سیستم ایمنی، به شدت در برابر آلودگی به انگل‌های خارجی مانند کک (fleas)، کنه (ticks) و مایت‌ها (mites) آسیب‌پذیر هستند. در معاینه بالینی، انجام یک بازرسی دقیق و سیستماتیک از کل بدن توله، به ویژه در نواحی حساس مانند گوش‌ها، پنجه‌ها، زیر شکم و اطراف مقعد، برای یافتن هرگونه شواهدی از این انگل‌ها ضروری است. آلودگی شدید به کک می‌تواند منجر به کم‌خونی جدی و حتی کشنده در نوزادان شود، در حالی که کنه‌ها می‌توانند ناقل بیماری‌های خطرناک باشند. بنابراین، شناسایی زودهنگام و مدیریت به موقع این انگل‌ها برای حفظ سلامت و بقای توله‌ها حیاتی است.

بررسی قفسه سینه توله سگ ها(Thorax)

در معاینه فیزیکی توله‌های تازه متولد شده، ارزیابی دقیق قفسه سینه از اهمیت بالایی برخوردار است. بازرسی بصری و لمسی (پالپیشن) باید برای بررسی تقارن دو نیمه راست و چپ قفسه سینه انجام شود. هرگونه عدم تقارن می‌تواند نشانه‌ای از ناهنجاری‌های مادرزادی یا مشکلات زمینه‌ای باشد. علاوه بر این، لمس آرام قفسه سینه برای بررسی وجود شکستگی دنده‌ها (rib fractures) ضروری است. شکستگی دنده‌ها ممکن است در حین زایمان سخت یا در اثر آسیب‌های فیزیکی ناخواسته رخ دهد و می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند پنوموتوراکس (تجمع هوا در فضای قفسه سینه) یا آسیب به اندام‌های داخلی شود که وضعیت‌هایی تهدیدکننده حیات هستند.

بررسی نرخ ضربان قلب در توله سگ ها(Heart Rate)

ارزیابی نرخ ضربان قلب، یک شاخص حیاتی و بسیار مهم برای سنجش وضعیت قلبی-عروقی توله‌های تازه متولد شده است. این معاینه از طریق سمع (auscultation) با استفاده از یک گوشی پزشکی انجام می‌شود. در توله‌های سالم، ضربان قلب باید قوی و منظم باشد.

علاوه بر شمارش تعداد ضربان در دقیقه، دامپزشک باید با دقت به وجود هرگونه سوفل قلبی (murmur) گوش دهد. سوفل قلبی، صدای غیرعادی است که می‌تواند نشانه‌ای از نقایص مادرزادی قلبی باشد و در برخی موارد، با علائمی مانند ضعف و ناتوانی در رشد همراه است. تشخیص به موقع سوفل قلبی امکان ارزیابی و مدیریت مناسب وضعیت توله را فراهم می‌آورد.

معاینه سیستم تنفسی توله سگ ها

در معاینه بالینی توله‌های تازه متولد شده، ارزیابی دقیق سیستم تنفسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کیفیت تنفس باید آرام و بدون زحمت باشد؛ مشاهده هرگونه تلاش یا تقلا برای نفس کشیدن (labored breathing) یک نشانه هشداردهنده جدی محسوب می‌شود. نرخ تنفس که تعداد تنفس در دقیقه را نشان می‌دهد، باید در محدوده طبیعی باشد؛ تندنفسی (tachypnea) یا کندی غیرطبیعی تنفس (bradypnea) می‌توانند به ترتیب نشان‌دهنده دیسترس تنفسی یا ضعف عصبی باشند. در نهایت، با سمع ریه‌ها (auscultation of lungs) توسط گوشی پزشکی، باید صداهای تنفسی شفاف و واضح شنیده شود. وجود هرگونه صداهای غیرطبیعی مانند خش‌خش (crackles) یا ویز (wheezes)، می‌تواند دلیلی بر وجود مایع در ریه‌ها (مانند اِدِم یا پنومونی) یا انسداد مجاری هوایی باشد که نیازمند مداخله فوری پزشکی است.

تعداد تنفس عادی توله سگ های تازه متولد شده؛ نرخ تنفس طبیعی

شاید شمردن و بدست آوردن دقیق نرخ تنفس (respiratory rate) طبیعی یک توله سگ با اون جثه کوچولو خیلی سخت باشه اما یه سری نکات مهم و حیاتی در خصوص تعداد تنفس طبیعی توله سگ هست که بهتون میگم. شما باید به الگوی تنفس توله سگ ها توجه کنید. توله سگ های تازه متولد شده ی سالم آرام نفس میکشند و شکمشون بالا پایین میره. بعضی مواقع در برخی توله سگ ها با توجه به داشتن مشکل تنفسی ممکنه تند تند نفس بکشند که شما متوجه میشید که برای نفس کشیدن در حال تقلا هستند. در هنگام تولد توله سگ ها، تنفس نامنظم است و نرخ تنفس توله سگ ها کند و آرام در محدوده بین ۱۰ تا ۲۰ تنفس در دقیقه است. این نرخ تنفس توله سگ ها تا یک هفتگی به ۱۵ تا ۴۰ تنفس در دقیقه افزایش میابد. لازم به ذکره که نژاد های کوچک سگ و نژاد های عروسکی نرخ تنفس بالاتری توی همین محدوده طبیعی نسبت به نژاد های دیگه دارند.

اگر نرخ تنفس توله سگی از محدوده طبیعی به طور قابل توجهی بالاتر بود احتمالا نشاندهنده دیسترس نوزادی (neonatal distree) هستند. به طور کلی نرخ تنفس توله سگ ها باید در محدوده گفته شده، آرام، بدون زحمت و تقلا باشد.

بررسی و معاینه شکم توله سگ ها(Abdomen)

معاینه شکم یکی از بخش‌های حیاتی بررسی سلامت نوزادان است. در حالت طبیعی، شکم توله باید پس از شیر خوردن گرد و پر باشد و بافتی نرم (supple) و انعطاف‌پذیر داشته باشد. هرگونه سفتی یا اتساع غیرطبیعی شکم می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات گوارشی، تجمع مایع یا گاز، یا یک توده غیرطبیعی باشد. در حین لمس (پالپیشن) آرام شکم، نباید هیچ‌گونه علائم درد یا ناراحتی در توله مشاهده شود. علاوه بر این، باید وضعیت ناحیه ناف (umbilicus) نیز بررسی شود؛ این ناحیه باید خشک و بدون هیچ‌گونه قرمزی، تورم یا ترشح باشد. وجود علائم التهاب در اطراف ناف (omphalitis) یا مشاهده یک برآمدگی در این ناحیه که نشان‌دهنده فتق ناف (umbilical hernia) است، نیازمند توجه دامپزشکی است.

امفالیت یا عفونت ناف در توله سگ های تازه متولد شده چیست؟

مشاهده ی قرمزی، تورم و بوی بد در ناحیه ناف توله سگ نشان از عفونت ناف یا امفالیت دارد. امفالیت یک عفونت و التهاب در ناحیه بند ناف توله سگ هاست که اگر درمان نشود عفونت را در کل بدن و سایر اندام ها منتشر میکند. بنابراین در صورت دیدن هرگونه علامت از نشانه های عفونت بند ناف توله سگ شما به عنوان دامپزشک معاینه کننده باید فوری درمان را شروع کنید.

بررسی ناحیه پرینه توله سگ ها (Perineum)

معاینه ناحیه پرینه یک بخش ضروری از معاینه کامل نوزادان است که شامل چندین مرحله کلیدی می‌شود. ابتدا، باید با بررسی فاصله بین مقعد و اندام تناسلی، جنسیت توله (determine sex) مشخص شود؛ این فاصله در توله‌های نر به طور معمول بیشتر از توله‌های ماده است. در مرحله بعد، باید هرگونه قرمزی یا تورم در اطراف مقعد و اندام تناسلی بررسی شود، زیرا این علائم می‌توانند نشانه‌ای از عفونت، التهاب یا ناهنجاری‌های مادرزادی باشند. در نهایت، برای ارزیابی عملکرد سیستم ادراری و وضعیت هیدراتاسیون، می‌توان ادرار کردن توله را با استفاده از یک حوله گرم و مرطوب (به تقلید از عمل لیسیدن مادر) تحریک کرد. رنگ ادرار به عنوان شاخصی از میزان آب بدن، اطلاعات مهمی ارائه می‌دهد؛ ادرار زرد کم‌رنگ یا شفاف نشان‌دهنده هیدراتاسیون کافی است، در حالی که ادرار زرد تیره و غلیظ می‌تواند نشانه کم‌آبی (dehydration) باشد.

نشانه های مریض بودن توله سگ تازه متولد شده؛ سیر تا پیاز علائم بیماری توله سگ ها

توله سگ سالم آرام است و ناله، جیغ زدن و گریه کردن مداوم ندارد و فقط زمانی که گرسنه است کمی صدا تولید میکند. ناله های مداوم و صداهای عجیب از توله سگ ها نشانه های غیر اختصاصی برخی بیماری هاست که نیازمند ارزیابی و بررسی فوری توسط دکتر دامپزشک است. در این بخش قصد دارم لیستی از تمام علائم و نشانه های بیمار بودن توله سگ ها رو براتون بنویسم.

• ناتوانی توله سگ در مکیدن بعد از اینکه به سینه مادر جهت دریافت شیر رسیده
• ناتوانی توله سگ در چسبیدن به سینه سگ ماده
• بی‌علاقگی توله سگ به شیر خوردن
• جدا شدن از توله سگ های دیگه به جای چسبیدن به آن‌ها
• عدم تکان های طبیعی بدن توله سگ حین خواب
• حس استخوانی شدن یا ظاهر شدن استخوان‌های نامتعارف در بدن توله سگ
• شل بودن بدن توله سگ هنگام لمس بدن – سست شدن بدن توله سگ
• پوشش بدنی و پوست و موی غیر طبیعی روی بدن توله سگ ها
• داشتن شکمی شل، به جای گرد و پر 
• سرد بودن بدن توله سگ هنگام لمس و رسیدن به دمای مقعدی زیر ۳۴.۴ درجه سانتی گراد
• گرمای بیش از حد بدن توله سگ تازه متولد شده و دمای مقعدی بالاتر از ۳۶.۷ درجه سانتی گراد
• ترشحات بینی توله سگ یا صدای گرفتگی و انسداد در مجاری تنفسی توله سگ ها
• نفس نفس زدن توله سگ ها و تنفس با زحمت
• اسهال در توله سگ تازه متولد شده
• عفونت ناف در توله سگ ها؛ امفالیت (omphalitis) در توله سگ
• جدا شدن یا از بین رفتن نوک انگشتان پا یا نوک دم در توله سگ ها

سخن پایانی؛ معاینه توله سگ توسط دامپزشک

خب خیلی خوشحالم که بالاخره نوشتن این مقاله رو تموم کردم از لحظه ای که شروعش کردم تقریبا سه چار روز میگذره و سعی کردم روزی چند پاراگراف رو براتون از رفرنس در بیارم و حالا چه با تحلیل خودم و چه با کمک ai جمینی گوگل بنویسم. توی این مقاله از تعیین وزن و رنج تنفسی طبیعی توله سگ ها تا دمای مقعدی مناسبشون رو بررسی کردیم و سفری هم به درون بدن توله سگ ها و تحلیل نقایص شکمی و ستون مهره ای اون ها داشتیم. امیدوارم بخونید و براتون مفید باشه حتما نظرات و سوالاتون رو توی کامنت های این نوشته با من درمیون بذارید. فعلا باییی

منبع استفاده شده در این نوشته

THE  VETERINARY  WORKBOOK  OF SMALL  ANIMAL  CLINICAL  CASES – Ryane E. Englar, DVM, DABVP