رینیت و سینوزیت در سگ: راهنمای کامل علل، علائم و مراقبت ها
بینی سگ دروازه اصلی ورود او به جهان است که با میلیون ها گیرنده حسی پر شده است. هنگامی که این عضو حیاتی به دلیل رینیت یا سینوزیت ملتهب می شود، چیزی فراتر از حس بویایی آن ها تحت تاثیر قرار می گیرد؛ این وضعیت بر سلامت عمومی و تنفسی آن ها اثر می گذارد. برخلاف گربه ها، سگ ها بیشتر در معرض محرک های خاصی مانند اجسام خارجی استنشاق شده و عفونت های قارچی تهاجمی مانند اسپرژیلوس هستند. درک علائم ناراحتی بینی برای هر صاحب سگی حیاتی است. این راهنما نگاهی دقیق به این موضوع دارد که چرا مشکلات بینی سگ رخ می دهد و چگونه طب دامپزشکی مدرن می تواند به مدیریت این شرایط کلافه کننده کمک کند.
آنچه در این مقاله میخوانید
رینیت و سینوزیت سگ دقیقا چیست؟
اگرچه این دو واژه اغلب با هم استفاده می شوند، اما به التهاب در دو ناحیه متفاوت از مجاری تنفسی فوقانی سگ اشاره دارند:
- رینیت (Rhinitis): این وضعیت به معنای التهاب غشاهای مخاطی داخل حفره بینی است. رینیت شایع ترین علت عطسه و ترشحات بینی در سگ ها محسوب می شود.
- سینوزیت (Sinusitis): این حالت زمانی رخ می دهد که التهاب به سینوس های پارانازال گسترش یابد؛ سینوس ها فضاهای توخالی پر از هوا در داخل جمجمه هستند. در سگ ها، سینوزیت تقریبا همیشه به عنوان عارضه ای از رینیت ظاهر می شود.
نقش شاخک های بینی (Turbinates):
داخل بینی سگ با سیستم پیچیده ای از استخوان های طومار مانند به نام توربینیت پوشیده شده است. این استخوان ها با یک غشای مخاطی پر از رگ های خونی پوشیده شده اند که هوا را قبل از رسیدن به ریه ها تصفیه، گرم و مرطوب می کنند. هنگامی که یک سگ دچار رینیت مزمن می شود، این شاخک ها ممکن است به طور دائمی آسیب دیده یا تخریب شوند؛ به همین دلیل است که تشخیص زودهنگام برای سگ ها بسیار حیاتی است.
علت های شایع: چرا سگ شما عطسه می کند؟
علت التهاب بینی در سگ ها می تواند از محرک های ساده تا عوامل بیماری زای مهاجم متغیر باشد. طبق کتابچه راهنمای دامپزشکی مرک، محرک های اصلی عبارتند از:
- اجسام خارجی استنشاق شده: سگ ها با بینی خود کاوش می کنند و همین موضوع آن ها را مستعد استنشاق بذر گیاهان، تیغ های ریز یا تکه های کوچک چوب می کند. این اتفاق معمولا باعث عطسه های ناگهانی و شدید و ترشح تنها از یک سوراخ بینی می شود.
- عفونت های قارچی (اسپرژیلوزیس): قارچ اسپرژیلوس فومیگاتوس یکی از عوامل اصلی بیماری بینی در سگ ها است. این یک قارچ مهاجم است که می تواند شاخک های استخوانی و ظریف داخل پوزه سگ را تخریب کند.
- عفونت های ویروسی و باکتریایی: اگرچه این موارد نسبت به گربه ها کمتر شایع هستند، اما ویروس هایی مانند دیستمپر سگ ها یا باکتری هایی مانند بوردتلا برونشی سپتیکا (عامل سرفه سگدانی) می توانند باعث رینیت حاد شوند.
- بیماری های دندانی: از آنجایی که ریشه دندان های بالایی سگ دقیقا زیر سینوس ها قرار دارد، یک آبسه ریشه دندان می تواند به فضای حفره بینی راه پیدا کرده و باعث ترشحات مزمن شود.
- تومورهای بینی (نئوپلازی): به ویژه در سگ های مسن تر و نژادهایی با پوزه کشیده، تومورها می توانند باعث خونریزی مداوم یا ترشحات غیرعادی از بینی شوند.
علائم: شناسایی مشکلات بینی در سگ ها
تشخیص زودهنگام علائم رینیت در سگ ها می تواند از آسیب دائمی به ساختارهای بینی جلوگیری کند. علائم شایع عبارتند از:
- ترشحات بینی: این واضح ترین علامت است. ترشحات می توانند شفاف و آبکی باشند یا به صورت غلیظ و همراه با چرک (موکوپورولنت) دیده شوند. اگر در ترشحات خون مشاهده کردید، این موضوع می تواند نشان دهنده عفونت قارچی یا تومور باشد.
- عطسه و عطسه معکوس: عطسه های مکرر و شدید بسیار شایع هستند. همچنین ممکن است متوجه عطسه معکوس شوید؛ حالتی که در آن سگ هوا را با سرعت از طریق بینی به داخل می کشد و صدایی شبیه به خرناس ایجاد می کند.
- پنجه کشیدن به صورت: سگ هایی که دچار درد یا تحریک بینی هستند، اغلب پوزه خود را به زمین می مالند یا با پنجه هایشان سعی می کنند بینی خود را بخارانند.
- تغییر در بوی بازدم: بوی بد دهان یا بینی می تواند نشانه قوی آبسه ریشه دندان یا پوسیدگی ناشی از قارچ در داخل سینوس ها باشد.
- تنفس با دهان باز: اگر مجاری بینی به شدت مسدود شده باشند، سگ ممکن است برای تنفس از طریق بینی دچار مشکل شود و حتی در حالت استراحت دهان خود را باز نگه دارد.
دامپزشکان چگونه اختلالات بینی سگ را تشخیص می دهند؟
تشخیص علت علائم بینی در سگ ها به یک رویکرد سیستماتیک نیاز دارد که اغلب از معاینات پایه شروع شده و به سمت تصویربرداری های پیشرفته پیش می رود:
- معاینه دهان و دندان: از آنجایی که بیماری های دندانی یک علت شایع هستند، دامپزشکان به دقت وجود دندان های لق یا لثه های ملتهب را بررسی می کنند. بررسی فضای بین دندان و لثه گاهی می تواند یک آبسه پنهان در ریشه دندان را آشکار کند.
- تصویربرداری پیشرفته (سی تی اسکن): اگرچه می توان از اشعه ایکس استفاده کرد، اما سی تی اسکن (CT scan) استاندارد طلایی برای سگ ها محسوب می شود. این روش نمای دقیقی از شاخک های بینی ارائه می دهد و کمک می کند تا مشخص شود آیا ساختارهای استخوانی توسط تومورها یا عفونت های قارچی تخریب شده اند یا خیر.
- رینوسکوپی: این روش شامل وارد کردن یک اندوسکوپ (دوربین) کوچک به داخل مجرای بینی است. این کار به ویژه برای شناسایی و خارج کردن اجسام خارجی مانند بذر گیاهان یا گرفتن بیوپسی از بافت های مشکوک مفید است.
- آزمایش های قارچی: برای موارد مشکوک به اسپرژیلوس، دامپزشکان ممکن است شستشوی بینی را برای جمع آوری نمونه جهت کشت انجام دهند یا از آزمایش های آنتی بادی سرم برای تایید مواجهه با قارچ استفاده کنند.
گزینه های درمانی موثر برای رینوسینوزیت سگ ها
برنامه درمانی برای یک سگ به این بستگی دارد که علت بیماری عفونت، یک جسم خارجی یا یک مشکل دندانی زمینه ای باشد (نکته مهم: تمام داروها، از جمله انفوزیون بینی کلوتریمازول، باید فقط زیر نظر مستقیم دامپزشک مصرف شوند تا از ایمنی و دوز صحیح آن ها اطمینان حاصل شود.):
- خارج کردن اجسام خارجی: اگر بذر گیاه یا جسمی در بینی گیر کرده باشد، باید خارج شود. این کار معمولا در طول رینوسکوپی و در حالی که سگ تحت بیهوشی عمومی است انجام می شود. پس از خارج شدن جسم، بهبودی معمولا سریع اتفاق می افتد.
- درمان عفونت های قارچی (اسپرژیلوس): این یکی از فشرده ترین درمان ها است. اغلب، انفوزیون بینی کلوتریمازول انجام می شود که در آن مجاری بینی سگ بسته شده و برای حدود یک ساعت با یک مایع ضد قارچ قوی پر می شود. گاهی از داروهای خوراکی هم استفاده می شود اما اغلب به تنهایی اثربخشی کمتری دارند.
- کشیدن دندان: اگر آبسه ریشه دندان عامل اصلی باشد، دندان آسیب دیده باید کشیده شود. این کار اجازه می دهد تا عفونت تخلیه شده و سینوس بهبود یابد.
- مدیریت دارویی: آنتی بیوتیک ها برای عفونت های باکتریایی ثانویه استفاده می شوند. با این حال، در موارد رینیت مزمن با علت ناشناخته، دامپزشکان ممکن است از داروهای ضد التهاب یا دستگاه های بخور برای کاهش علائم استفاده کنند.
- پرتودرمانی: برای سگ هایی که تومور بینی در آن ها تشخیص داده شده است، پرتودرمانی گزینه اصلی برای کوچک کردن تومور و کاهش درد است.
مدیریت موارد مزمن: وقتی عطسه ها متوقف نمی شوند
در بسیاری از سگ ها، رینیت به یک وضعیت مزمن و مادام العمر تبدیل می شود. این موضوع اغلب به دلیل پاسخ های سیستم ایمنی یا آسیب دائمی به شاخک های استخوانی بینی رخ می دهد.
- کنترل محیطی: کاهش محرک ها بسیار حیاتی است. از سیگار کشیدن نزدیک سگ، استفاده از عطرهای تند یا مواد شیمیایی قوی برای نظافت خودداری کنید. استفاده از یک دستگاه بخور می تواند به مرطوب نگه داشتن مجاری بینی و تسهیل خروج مخاط کمک کند.
- شستشوی بینی: در برخی موارد مزمن، دامپزشکان ممکن است شستشوی بینی دوره ای را تحت بیهوشی انجام دهند تا بقایای انباشته شده و مخاط غلیظی را که سگ نمی تواند به تنهایی خارج کند، پاکسازی کنند.
- داروهای طولانی مدت: اگرچه این داروها همیشه درمان کننده نیستند، اما دوزهای پایین کورتیکواستروئیدها یا پیروکسیکام ممکن است برای کاهش التهاب و بهبود سطح راحتی سگ تجویز شوند.
- کیفیت زندگی: اکثر سگ های مبتلا به رینیت مزمن زندگی شادی دارند، اما آن ها نیاز به مراقبت مداوم دارند. نظارت بر اشتها و سطح فعالیت آن ها مهم است، زیرا احتقان مزمن گاهی می تواند منجر به بی حالی شود.
سوالات متداول رینیت و سینوزیت در سگ
۱. آیا دندان بد سگ می تواند باعث ترشحات بینی شود؟
بله، کاملا. در سگ ها، ریشه دندان های پیش آسیا و آسیای بالایی بسیار نزدیک به سینوس های فکی قرار دارند. اگر دندانی دچار آبسه شود، عفونت می تواند استخوان نازک را تخریب کرده و وارد حفره بینی شود و باعث ایجاد ترشحات مزمن و اغلب بدبو از یک سوراخ بینی شود.
۲. چرا سگ من فقط از یک سوراخ بینی عطسه می کند؟
عطسه یک طرفه یک علامت هشدار برای وجود یک مشکل موضعی است. شایع ترین علت ها شامل وجود جسم خارجی (مانند بذر گیاه) در آن سوراخ بینی، تومور بینی یا مشکل دندانی است. عفونت های ویروسی معمولا باعث عطسه از هر دو سوراخ بینی می شوند.
۳. اسپرژیلوس چیست و سگ من چگونه به آن مبتلا شده است؟
اسپرژیلوس یک قارچ شایع است که در خاک و گرد و غبار یافت می شود. بیشتر سگ ها آن را استنشاق می کنند بدون اینکه مشکلی ایجاد شود، اما در برخی موارد، این قارچ در بینی مستقر شده و بسیار تهاجمی می شود. نژادهای با پوزه کشیده مانند کولی یا ژرمن شپرد بیشتر در معرض خطر هستند.
۴. آیا عطسه معکوس نشانه رینیت است؟
همیشه نه. اگرچه عطسه معکوس می تواند ناشی از تحریک بینی یا رینیت باشد، اما می تواند به دلیل هیجان، آلرژی یا بلند بودن کام نرم نیز رخ دهد. اگر این اتفاق به کرات رخ می دهد یا همراه با ترشحات است، نیاز به معاینه دامپزشکی دارد.
۵. آیا می توانم از اسپری های بینی انسانی برای سگم استفاده کنم؟
خیر. شما هرگز نباید از داروهای ضد احتقان یا اسپری های بینی انسانی برای سگ ها بدون نسخه دامپزشک استفاده کنید. بسیاری از این داروها حاوی ترکیباتی هستند که می توانند سمی باشند یا باعث افزایش خطرناک ضربان قلب و فشار خون در سگ شوند.
نتیجه گیری: پیام نهایی برای شما
رینیت و سینوزیت در سگ ها شرایط پیچیده ای هستند که می توانند از یک جسم خارجی ساده تا عفونت های قارچی تهاجمی متغیر باشند. مهم ترین نکته ای که باید به خاطر بسپارید این است که مداخله زودهنگام کلید اصلی است تا از تبدیل شدن ناراحتی های حاد بینی به یک چالش مزمن و مادام العمر جلوگیری شود. از آنجایی که سگ ها برای کیفیت زندگی خود تا حد زیادی به حس بویایی وابسته هستند، تشخیص به موقع از طریق ابزارهایی مانند سی تی اسکن یا رینوسکوپی می تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. اگر سگ شما عطسه های مداوم یا ترشحات یک طرفه دارد، بلافاصله به دنبال مراقبت های دامپزشکی باشید تا مطمئن شوید که او به کاوش در جهان با یک بینی سالم ادامه می دهد.
منبع
vetomid – Dog Rhinitis and Sinusitis: A Complete Guide to Causes, Symptoms, and Care
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
