فتق پرینه در سگ ها: راهنمای کامل برای صاحبان حیوانات خانگی

فتق پرینه یک وضعیت پزشکی مهم در سگ ها است که با نقص و از کار افتادگی دیافراگم لگنی، به ویژه عضلات بالابرنده مقعد (levator ani) و کوکسیژیوس (coccygeus) شناخته می شود. هنگامی که این عضلات ضعیف شده یا از هم پاشیده می شوند، اندام های لگنی و شکمی مانند رکتوم، پروستات یا حتی مثانه می توانند به ناحیه پرینه (ناحیه اطراف مقعد) برجسته شده و وارد شوند. اگرچه این بیماری بیشتر در سگ های نر عقیم نشده میانسال و مسن دیده می شود، درک علل زمینه ای و علائم آن برای مداخله به موقع و مدیریت موفقیت آمیز بیماری حیاتی است.

فتق پرینه چیست و چرا اتفاق می افتد؟

فتق پرینه زمانی رخ می دهد که دیافراگم لگنی (دیواره ای عضلانی که از رکتوم حمایت می کند و اندام های شکمی را در جای خود نگه می دارد) دچار نقص یا ضعف شود. این شکست ساختاری معمولا شامل عضلات بالابرنده مقعد (levator ani) و کوکسیژیوس (coccygeus) می شود. هنگامی که این عضلات دیگر قدرت کافی برای حمایت را نداشته باشند، احشای لگنی و شکمی می توانند تغییر مکان داده و به درون ناحیه پرینه برجسته شوند. اگرچه علت دقیق آن اغلب چندعاملی است، اما معمولا با زور زدن های مزمن مرتبط است که فشار بیش از حدی به کف لگن وارد کرده و منجر به جدا شدن تدریجی این لایه های عضلانی می شود.

علل شایع و عوامل خطر

ایجاد فتق پرینه به ندرت به یک عامل واحد نسبت داده می شود؛ بلکه نتیجه تداخل پیچیده چندین عامل مستعد کننده است. بر اساس مرجع دامپزشکی مرک، عوامل متعددی در تضعیف دیافراگم لگنی نقش دارند که شامل عدم تعادل هورمونی، بیماری های پروستات و یبوست مزمن می شود. در این میان، بروز به شدت بالاتر این بیماری در سگ های نر عقیم نشده به قدرت نشان می دهد که هورمون های جنسی (به ویژه آندروژن ها و استروژن ها) نقش اصلی را در دژنره شدن و تحلیل عضلات لگن ایفا می کنند. علاوه بر این، شرایطی که باعث زور زدن مزمن (تنزیموس) یا ضعف فیزیکی دیواره لگن می شوند، می توانند این وضعیت را در طول زمان تشدید کنند.

نقش هورمون ها و بیماری پروستات

تاثیرات هورمونی به عنوان سنگ بنای بیماری زایی فتق های پرینه در نظر گرفته می شود. هایپرتروفی (بزرگ شدن) پروستات که اغلب ناشی از عدم تعادل بین آندروژن ها و استروژن ها در سگ های نر عقیم نشده است، به شدت در ایجاد این وضعیت نقش دارد. همانطور که پروستات بزرگ می شود، می تواند منجر به افزایش فشار و زور زدن در هنگام دفع شود و احتمالا با تغییر محیط هورمونی موضعی، باعث تضعیف بیشتر عضلات دیافراگم لگنی شود. این همبستگی قوی دلیلی است بر اینکه چرا این بیماری عمدتا در سگ های نر از نظر جنسی سالم (عقیم نشده) دیده می شود.

آیا نژادهای خاصی بیشتر در معرض خطر هستند؟

اگرچه فتق پرینه به وفور در سگ های نژاد میکس تشخیص داده می شود، اما چندین نژاد خاص استعداد ابتلای واضحی نشان می دهند. صاحبان نژادهای ولش کورگی، بوستون تریر، باکسر و کالی باید به طور ویژه ای هوشیار باشند. سایر نژادهایی که بروز بالاتری از این بیماری در آن ها گزارش شده است شامل کلپی، داکسهوند، اولد انگلیش شیپ داگ، پکینیز و مینیاتور پودل هستند. شناخت این خطرات نژادی به غربالگری بالینی زودهنگام برای سگ های نر مسن در این گروه ها کمک می کند.

شناسایی علائم: آیا سگ شما درد دارد؟

تشخیص زودهنگام فتق پرینه می تواند به طور قابل توجهی نتیجه درمان را برای سگ شما بهبود بخشد. در حالی که این وضعیت اغلب با تغییرات ظریف شروع می شود، می تواند به یک مشکل جدی برای سلامتی تبدیل شود. نظارت بر ظاهر فیزیکی ناحیه لگن و عادات دفع سگ بسیار مهم است.

نشانه های فیزیکی: تورم پرینه

شایع ترین نشانه فیزیکی، تورم قابل مشاهده در ناحیه پرینه است که در یک یا هر دو طرف مقعد قرار دارد. جالب اینجاست که این تورم معمولا در هنگام لمس دردناک نیست، اگرچه اغلب نرم و دارای نوسان (قابلیت جابجایی زیر دست) احساس می شود. این برجستگی ناشی از جابجایی بافت های داخلی از میان عضلات ضعیف شده لگن است.

مشکلات گوارشی: یبوست و زور زدن

سگ های مبتلا به فتق پرینه اغلب با ناراحتی های گوارشی دست و پنجه نرم می کنند. ممکن است متوجه شوید که سگ شما در حین دفع مدفوع دچار مشکل می شود که به آن دیسکزی (dyschezia) می گویند. سایر علائم شایع شامل یبوست مزمن، انسداد مدفوع یا تنزموس (زور زدن برای دفع) است. این مشکلات به این دلیل رخ می دهند که دیواره رکتوم ممکن است منحرف یا گشاد شود و عبور طبیعی مدفوع را دشوار کند.

عوارض ادراری: چه زمانی وضعیت اورژانسی می شود؟

در حالی که بیشتر علائم تدریجی هستند، برخی نشانه ها نیاز به توجه فوری دامپزشکی دارند. اگر مثانه در داخل فتق گیر کند، سگ شما ممکن است دچار استرانگوریا (زور زدن برای ادرار) یا دیسوریا (ادرار دردناک یا دشوار) شود. اگر مثانه دچار انسداد شود یا اگر حلقه ای از روده تحت فشار قرار گرفته و جریان خون آن قطع شود، وضعیت به یک اورژانس تهدید کننده حیات تبدیل می شود.

دامپزشکان چگونه فتق پرینه را تشخیص می دهند؟

تشخیص فتق پرینه در درجه اول بر اساس ترکیبی از تاریخچه پزشکی بیمار و انجام یک معاینه فیزیکی کامل استوار است. دامپزشکان به دنبال علائم بالینی منطبق با بیماری می گردند و از روش های تخصصی برای تایید میزان نقص عضلانی و شناسایی اندام های جابجا شده استفاده می کنند.

اهمیت معاینه رکتال

معاینه دیجیتال رکتوم (توشه رکتال) حیاتی ترین ابزار برای تشخیص این وضعیت است. در طول این فرآیند، دامپزشک می تواند ضعف یا شکست کامل دیافراگم لگنی را لمس کند. این معاینه مشخص می کند که آیا دیواره رکتوم به سمت فتق منحرف شده است (در موارد یک طرفه) یا رکتوم دچار اتساع و گشادی شده است (در موارد دو طرفه). در برخی موارد، یک توده سفت ممکن است لمس شود که می تواند نشان دهنده جابجایی مثانه یا پروستات به داخل فتق باشد.

تصویربرداری: رادیوگرافی و سونوگرافی

برای به دست آوردن تصویری واضح تر از جابجایی های داخلی، تصویربرداری تشخیصی اغلب ضروری است. رادیوگرافی شکم می تواند نشان دهد که آیا رکتوم با مدفوع پر شده است، یا اینکه حلقه های روده پر از گاز و مثانه به فضای پرینه منتقل شده اند یا خیر. علاوه بر این، سونوگرافی ناحیه پرینه ابزاری بسیار ارزشمند برای تعیین دقیق حضور پروستات، مثانه یا حلقه های روده در داخل فتق است که برای برنامه ریزی جراحی حیاتی می باشد.

گزینه های درمانی: جراحی و فراتر از آن

در حالی که مدیریت دارویی مانند استفاده از نرم کننده های مدفوع ممکن است تسکین موقتی ایجاد کند، اما آن ها مشکل اصلی یعنی نقص عضلانی را برطرف نمی کنند. بنابراین، مداخله جراحی روش اصلی و موثرترین درمان برای فتق پرینه است.

چرا اصلاح جراحی ضروری است

اصلاح جراحی همیشه توصیه می شود زیرا شکست آناتومیک دیافراگم لگنی نمی تواند به خودی خود بهبود یابد. بدون جراحی، فتق اغلب پیشرفت می کند و منجر به ناراحتی شدید و عوارض بالقوه تهدید کننده حیات می شود. برای مثال، اگر مثانه در فتق گیر بیفتد و باعث انسداد ادراری شود، یا اگر حلقه ای از روده دچار فتق شده و منجر به ایسکمی (قطع خون رسانی) گردد، وضعیت به یک اورژانس جراحی تبدیل می شود. در چنین موارد فوری، دامپزشکان ممکن است برای خارج کردن ادرار نیاز به انجام سیستوسنتز داشته باشند یا از کاتترهای ادراری ماندگار استفاده کنند تا قبل از جراحی نهایی، از پایداری وضعیت بیمار اطمینان حاصل کنند.

اهمیت عقیم سازی همزمان

یکی از حیاتی ترین جنبه های طرح درمانی، انجام عقیم سازی همزمان است. از آنجایی که عدم تعادل هورمونی مرتبط با سگ های نر عقیم نشده عامل اصلی ضعف عضلات لگن و بزرگ شدن پروستات است، حذف منبع این هورمون ها ضروری است. داده های بالینی منتشر شده در مرجع دامپزشکی مرک نشان می دهد که عقیم سازی در زمان ترمیم فتق، به طور قابل توجهی خطر عود مجدد این وضعیت را در آینده کاهش می دهد.

بهبودی، عوارض و نرخ موفقیت

درک مرحله بهبودی و چالش های بالقوه پس از جراحی برای هر صاحب حیوان خانگی ضروری است. در حالی که ترمیم جراحی درمان قطعی است، اما به دلیل ماهیت پیچیده آناتومی لگن و بروز بالای مشکلات پس از عمل، پیش آگهی اغلب محتاطانه در نظر گرفته می شود.

احتمال عود بیماری چقدر است؟

یکی از نگرانی های اصلی در ترمیم فتق پرینه، احتمال بازگشت بیماری است. داده های بالینی نشان می دهد که نرخ عود می تواند بین 10 تا 46 درصد متغیر باشد. این فراوانی بالای عود دلیلی است بر اینکه چرا عقیم سازی همزمان به شدت توصیه می شود، زیرا این کار محرک های هورمونی زمینه ای را که به ضعف عضلانی کمک می کنند، هدف قرار می دهد.

عوارض بالقوه پس از جراحی

ناحیه جراحی پیچیده و حساس است که می تواند منجر به عوارض مختلفی بعد از عمل شود. عوارض گزارش شده شایع پس از عمل شامل عفونت زخم و تشکیل فیستول های رکتوکوتانئوس (ارتباط بین رکتوم و پوست) یا فیستول کیسه مقعدی است. عوارض جدی تر می تواند شامل آسیب های عصبی، مانند به دام افتادن اعصاب سیاتیک یا پودندال باشد که ممکن است بر تحرک یا کنترل مثانه تاثیر بگذارد. علاوه بر این، برخی از سگ ها ممکن است پس از ترمیم، دچار افتادگی یا پرولاپس رکتوم شوند. نظارت مستمر و مراقبت های پیگیری توسط دامپزشک شما برای مدیریت موثر این خطرات حیاتی است.

سوالات متداول

• آیا فتق پرینه بدون جراحی قابل درمان است؟ در حالی که مدیریت دارویی (مانند نرم کننده های مدفوع و رژیم های غذایی پرفیبر) می تواند در موارد خفیف تسکین موقتی ایجاد کند، اما نقص عضلانی زمینه ای را ترمیم نمی کند. جراحی راهکار اصلی برای درمان بلندمدت است.
• آیا فتق پرینه یک وضعیت اورژانسی است؟ به طور معمول این بیماری اورژانسی نیست، مگر اینکه مثانه یا حلقه ای از روده در فتق گیر بیفتد. اگر سگ شما نمی تواند ادرار کند یا علائم درد شدید نشان می دهد، نیاز به مداخله فوری دامپزشکی دارد.
• چرا سگ من باید همزمان با جراحی فتق، عقیم شود؟ عقیم سازی همزمان توصیه می شود زیرا عدم تعادل هورمونی در سگ های نر عقیم نشده به شدت با تضعیف عضلات لگن مرتبط است. عقیم سازی خطر عود مجدد فتق را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.
• شایع ترین علائم این بیماری چیست؟ علائم شاخص شامل تورم قابل مشاهده در کنار مقعد، یبوست مزمن و زور زدن برای دفع مدفوع (تنزیموس) است.

نتیجه گیری

فتق پرینه وضعیت پیچیده ای است که نیازمند تشخیص دقیق و مداخله جراحی ماهرانه می باشد.

منبع

Vetomid – Perineal Hernia in Dogs: A Complete Guide for Pet Owners

Clinical Image Credit: We would like to express our sincere gratitude to Dr. Wijit Sutthiprapa (DVM, MS, Dip. TBVS) for providing the clinical images used in this article. His contribution as a specialist in the field enhances the educational value of this guide for pet owners and veterinary students alike.